Diil Bereket
by
Diil Bereket

Sözcüklerin, dier canllar gibi cinsiyetleri olduu kanaatindeyim. Tabii yapsalclk açsndan bakldnda Claude Levi Strauss bana ne derdi, onu da tam olarak bilemiyorum. Baz sözcükler erillikleriyle bize erkek imgesi yaratt gibi baz sözcükler de diillikleriyle kadn imgesi yaratrlar. te bu açdan bakldnda “Bereket” sözcüü bana hep diil gelmitir. Bu durum belki de sözlük anlam olarak, “bolluk” u nitelendirmesinden kaynaklanmaktadr. Üretkenlik; çocuk dourma ve emzirme özellikleri nedeniyle kadn cinsine atfedilmi bir sfat sanki. Çoalmay kocaman göbekli ve iri memeli bir kadn figüründen daha iyi kim ifade edebilir ki… Yani bir toprak kadnndan.

Bereket kavram, insanlk tarihindeki yerini, neolitik dönemdeki süreçlerde silinmez izlerle kazmtr. Hiç üphesiz ki, insanlk varolduu sürece de gerek imgelerde gerekse kültlerde kimi zaman farknda olduumuz kimi zaman olmadmz günlük yaama biçimi alkanlklarmzda varln devam ettirecektir. Neolitik dönemin bu noktadaki önemi dönemin kendine has özellikleri ve kavramn boyut deitirmi olmasndan kaynaklanmaktadr. Tarmn toplumsal alt yapdaki yerini almas yeni bir dönemin ekonomik güçleri arasndaki deiimle toplumsal dönüümlerle ilikilendirilebilinir. Tarmsal üretim biçiminin alt yapdaki yerini almasyla birlikte tüm üst yaplarda kaçnlmaz olarak deimi ve bu deiim zamansal dizimlemede birbirlerini tetiklemitir. Çünkü neolitik dönem insanlarn günler boyu av peinde koma alkanlnn yanna kademeli olarak tarmsal hayata geçii de eklemitir. Hiç üphesiz ki bu geçite diil gücün yeri azmsanamaz. Kimi tezlere göre tarmsal ve dolaysyla yerleik hayata geçiin temelleri kadnlar tarafndan atlmtr. Fiziksel güçlerine bal olarak av peinde koan erkeklerin yannda, toplayclkla uraan kadnlar, bu konudaki deneyimlerini bir süre sonra, daha da “uzmanlatrarak” topladklar besinlerden tohumlar elde etmiler ve bunlar ekmeye balamlardr. Bu geçi dönemi bile bal bana ayr bir aratrma konusu oluturmaktadr.

Avclk dönemlerinde ilerin iyi gitmedii zamanlarda gda ihtiyacn kadnlarn her koulda ve her zaman topladklar besinler salamaktayd. Yine ayn süreç neolitiin keramik evresine denk gelen dönemde alet yapm olarak kendini göstermitir. Öyle ki, tarmsal art deer elde etmeye balayan toplumlar bir süre sonra geleceklerini garanti altna alma güdüsüyle stok ve depolamaya yönelmilerdir. Depolama ileminin bir zaman dilimini kapsad göz önüne alndnda besinlerin bozulmadan korunmasn salayacak yöntemler önem kazanmtr. Böylelikle günümüzdeki tanmyla seramik de toplumsal yaamda “ilevsel” amaçlar için yerini almtr. Yine birçok teze göre ilk çanak çömlek yapm tekniklerinin gelitirilmesi yine kadnlar tarafndan olmutur. Bu konu da bal bana ayr bir aratrma konusu olacak kadar etrafldr. Genel olarak tüm bu atlmlar sayesinde insanolu aslnda doaya olan yaamsal balln gelitirdii yöntemlerle biraz olsun özerkletirmeye ve bir nevi kendi hayat sigortasn yapmaya balamtr. Böylelikle soylarn devam salanm ve toplumun açlk ve ktlkla kar karya kalmamas güvece altna almtr. Bir sosyo-fobiye dönüen açlk ktlk doada özerklemeye çalan insanolunda bereket kavramyla, yerini kült ve inanlara brakmtr.

Kaçnlmaz olarak, tarmsal hayatla birlikte geçilen yerleik hayat sistemi kadnn toplum içindeki rolü de deimitir. Bu deiim sonucu olarak diil tanrçalar kimi toplumlarda zaten varolan yerlerini daha da güçlendirmi, dier toplumlar da ise, diil tanrlarn varolmaya balad görülmütür. Zaten mitsel dinler tarihine de bakldnda görülecei gibi neredeyse tüm diil tanrlar doal simgeler ve güçlere sahiptirler. Bunun basit bir toplumsal tesadüften kaynaklandn iddaa etmek cehaletin aynas olmak olsa gerek…

Genel olarak yukarda da deindiimiz gibi bereket biraz da kadndan topraa, topraktan yaama güç veren, bir diillik sembolü gibi. Günümüz semavi dinlerinden slamiyet’te ya da Brahmanizm de olsun tüm inan ve tapnma sistemleri içinde bereket kavram hayata yön veren unsurlar olarak yer almaktadr. Tüm bu noktalara bakldnda bereketin diilliinden dem vurmak için yeterli sebeplerimiz olduu düüncesindeyim. Ya sizce?

“Düündüüm kadar var. Var ettiim kadar oradasn...
Seni eer sende biliyorsam bu seni bilmemdendir.”

Bolluk Bereket'in makalesini siz de AddThis eklentimiz ile paylan:
 

Yorum Ekleyin